Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Skąd wzięła się dynastia Romanowów?

W roku 1613 delegaci Soboru Ziemskiego przybyli do Monasteru Ipatiewskiego w Kostrowie, żeby zawiadomić Michała Romanowa, że został wybrany na cara (źródło: domena publiczna).Oni tworzyli carską Rosję – i wraz z nią upadli. Mieli być marionetkami w rękach dworzan, a stali się silną, autokratyczną dynastią. Ale zanim do tego doszło, byli mistrzami intryg… i sprowadzania na państwo nieszczęść. A ich wielka kariera omal nie skończyła się, zanim na dobre się nie zaczęła.

Przodków dynastii Romanowów znamy od końca XIII wieku. Pierwszy z nich, półlegendarny Glanda Kambila Diwonowicz, przybył do Rosji jako litewski lub pruski poganin uciekający przed Krzyżakami. Na miejscu został ochrzczony w obrządku wschodnim pod imieniem Iwan.

Z dokumentów znamy jego syna, Andrzeja Iwanowicza Kobyłę, bojara na dworze księcia Siemiona moskiewskiego. Jego potomków nazywano Koszkinami (czyli Kotami), a potem Zachariewiczami i Zacharinami-Juriewiczami. Jako aktywni gracze polityczni, odgrywali coraz większą rolę w państwie.

Michał Zacharin był jednym z opiekunów małoletniego cara Iwana IV Groźnego. Na dworze działali też jego liczni krewni. Jeden z braci Michała, Roman Zacharin, dał rodzinie kolejne – ostateczne już – nazwisko Romanowów.

Przybycie Glandy Kambili Diwonowicza na Ruś. "Letopisnyj i licewoj i zbornik doma Romanowych" (źródło: domena publiczna).

Przybycie protoplasty Romanowów Glandy Kambili Diwonowicza na Ruś. „Letopisnyj i licewoj i zbornik doma Romanowych” (źródło: domena publiczna).

Caryca ze sfałszowanego konkursu

Gdy car miał szesnaście lat, ogłosił konkurs na… swoją żonę. W tych wyborach miss miały wziąć udział wszystkie dziewice z rodów kniaziowskich i bojarskich, a nagrodą był tytuł carycy. Zanim na Kreml przybyły panny z prowincji, dworzanie przyprowadzili swe córki i krewne. Iwan wybrał spośród nich piękną Anastazję, córkę Romana.

Mieli razem szóstkę dzieci. Ona łagodziła jego charakter, on nieraz ją bił i zdradzał, ale i tak żadnej kobiety nie szanował i nie kochał tak, jak jej. Choć zmarła młodo i car żenił się jeszcze sześciokrotnie, jej synowie byli pewnymi dziedzicami tronu. A rodzina matki stała przy nich jak jeden mąż.

Anastazja Romanowna była ukochaną żoną Iwana IV Groźnego. Pogrzeb Anastazji Romanowny, iluminacja książkowa, około 1560 roku (źródło: domena publiczna).

Może Iwan Groźny bił Anastazję Romanowną, ale kolejne żony traktował gorzej. W końcu była jego ukochaną połowicą. Pogrzeb Anastazji Romanowny, iluminacja książkowa, około 1560 roku (źródło: domena publiczna).

Bracia u steru

Po śmierci Anastazji Iwan wyznaczył rząd pięciu bojarów, wśród których byli jej brat Daniel, kuzyn i dwóch dalszych krewnych. Zacharinowie stanęli na czele dworu carewiczów. Odtąd podczas nieobecności cara zarządzanie państwem przechodziło formalnie w ręce małoletniego następcy, faktycznie zaś jego rodziny ze strony matki. Rząd Zacharinów przetrwał cztery lata, do śmierci Daniela.

Inny brat Anastazji, Nikita Romanowicz, stał się jednym z głównych współpracowników swego byłego szwagra. Wsławił się zdobyciem Parnawy, od 1572 roku kierował obroną południowych kresów. Cieszył się w tamtych stronach sporą popularnością. Układano nawet o nim pieśni ludowe, gdzie przedstawiano go jako dzielnego i przebiegłego obrońcę ojczyzny.

Inspirację do napisania artykułu stanowił serial Polsat Viasat History pod tytułem "Imperium Carów: Rosja Romanowów". Emisja co czwartek o godzinie 21.00 począwszy od 11 sierpnia.

Inspirację do napisania artykułu stanowił serial Polsat Viasat History pod tytułem „Imperium Carów: Rosja Romanowów”. Emisja co czwartek o godzinie 21.00 począwszy od 11 sierpnia.

Miał największy wpływ na rządy na początku panowania Fiodora I jako jego wuj. Jednak po kilku miesiącach uległ atakowi apopleksji, stracił jakoby mowę i nie mógł już dalej prowadzić działalności państwowej. Wtedy na czoło doradców wysunął się Borys Godunow, bojar mało znaczącego rodu, za to szwagier Fiodora I.

Pod skrzydłami Godunowa

Nikita przed śmiercią powierzył swych dorastających synów opiece Godunowa. Uzdolnieniami i energią wyróżniał się szczególnie najstarszy z nich, Fiodor. Był taktowny, przystojny i elegancki, świetnie jeździł i polował. Fiodor zasiadał w Dumie, był namiestnikiem Niżnego Nowogrodu, pertraktował z posłem cesarza Rudolfa II.

Borys Godunow był pewny swojej władzy, ale zadzieranie z Romanowami nie opłaciło mu się. Portret Borysa Godunowa jako cara, XVII wiek (źródło: domena publiczna).

Borys Godunow był pewny swojej władzy, ale zadzieranie z Romanowami nie opłaciło mu się. Portret Borysa Godunowa jako cara, XVII wiek (źródło: domena publiczna).

Jego pierworodny syn z Ksenią Szestową otrzymał imię Borys, co dobitnie świadczy o przyjaznych stosunkach z Godunowem. Chłopczyk zmarł młodo – jak pozostałe dzieci Fiodora z wyjątkiem Michała.

Jednak bezpłodność cara zmieniła stosunki między młodym Romanowem a Borysem. Wielu sądziło, że tron po Fiodorze I winien przypaść jego kuzynowi-imiennikowi. Krążyły nawet pogłoski, że to jemu ostatni Rurykowicz zostawił tron albo że obwołali go carem dworzanie. Ale to Godunow ostatecznie przejął władzę po śmierci szwagra.

Ten artykuł ma więcej niż jedną stronę. Wybierz poniżej kolejną, by czytać dalej.

Artykuł porusza następujące tematy:

Czas akcji:

Miejsce akcji:

Komentarze (8)

  1. Czytacz Odpowiedz

    Ciekawy artykuł, ale czuję się trochę niedopieszczony brakiem szczegółów z życia Filareta i samozwańców.

    • Członek redakcji | Autor publikacji | Agnieszka Wolnicka Odpowiedz

      Tak jak pisał przedmówca – Samozwańcy to temat nawet na serię artykułów. A o Filarecie – jako szarej eminencji przez całe swe życie – wcale nie wiemy jakoś bardzo wiele. Ponadto prawie wszystkie przekazy powstawały za panowania jego potomków, więc siłą rzeczy przedstawiano go w jak najlepszym świetle. Wiele szczegółów z jego życia po prostu nie sposób dziś odtworzyć.

    • Członek redakcji | Autor publikacji | Agnieszka Wolnicka Odpowiedz

      Panie Macieju,

      serdecznie zapraszam na trzecią stronę artykułu, gdzie znajdzie Pan (po rozwinięciu) piętnaście pozycji książkowych wykorzystanych przy pisaniu artykułu. Mam nadzieję, że rozwieje to Pana wątpliwości.

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.