promo do 70

Ilu Polaków zginęło w czasie I wojny światowej?

Autor: | 13 sierpnia 2016 | 12,918 odsłon

Osip Pietrowicz Kurilas, "Po bitwie", 1918 (źródło: domena publiczna).Nie było masowych bombardowań, komór gazowych, cywili nie rozstrzeliwano na ulicach z broni maszynowej. Mimo to, po Wielkiej Wojnie na terenach polskich nie doliczono się aż czterech milionów osób, a straty w żołnierzach były większe, niż w czasie II wojny światowej!

Józef Piłsudski był romantykiem, ale na wojnę patrzył realistycznie. Z książki „Piłsudski do czytania” dowiadujemy się, co myślał marszałek:

Mieliśmy w ostatnim dziesięcioleciu katastrofę. Katastrofą tą była wojna europejska. Szła ona na Polskę ówczesną jakimś piorunowym pędem, w jakichś lamparcich podskokach, oszałamiając szybkością swego rozwoju i nieubłaganą koniecznością.

Polacy przy tym byli w niekomfortowym położeniu, bo jak kontynuował:

Polska (…) wojny nie szukała, wojny nie chciała, wojny nie wywoływała (…). [Dla walczących mocarstw] Polska miała być jedynie teatrem wojny (…) [więc] zastosowano do Polski zwykły repertuar środków związanych z teatrem wojny. Więc najprzód terror w najszerszym tego słowa znaczeniu.

Zbiorowy pochówek brytyjskich i niemieckich żołnierzy, 1916/1917 (źródło: domena publiczna).

Zbiorowy pochówek brytyjskich i niemieckich żołnierzy, 1916/1917 (źródło: domena publiczna).

Jak pokazała później historia, nie był to jeszcze terror, który potrafiły zastosować na okupowanych terenach hitlerowska III Rzesza i stalinowski Związek Radziecki, które znacznie rozszerzyły znaczenie tego słowa.

Pierwsza ofiara – Kalisz

Jednak i ten zastosowany dwie dekady wcześniej potrafił przerazić. Jako pierwsi doświadczyli go od Niemców mieszkańcy Kalisza i to jeszcze zanim strzelcy Józefa Piłsudskiego wyruszyli w bój o niepodległą Polskę jako sojusznik Austro-Węgier i Niemiec.

Artykuł powstał między innymi w oparciu o książkę pt. "Piłsudski do Czytania" (Znak Horyzont 2016) będącej zbiorem najlepszych tekstów Marszałka z okresu ponad 30 lat.

Artykuł powstał między innymi w oparciu o książkę pt. „Piłsudski do Czytania” (Znak Horyzont 2016) będącą zbiorem najlepszych tekstów Marszałka z okresu ponad 30 lat.

Przygraniczne miasto zostało zajęte bezproblemowo, a jego nieszczęście zaczęło się w nocy z 3 na 4 sierpnia, gdy na ulicach w ciemnościach omyłkowo ostrzelały się nawzajem niemieckie patrole. Okupanci za śmierć żołnierzy obwinili miasto i postanowili je przykładnie ukarać: Kalisz przez kilka dni był ostrzeliwany z broni maszynowej i artylerii.

Na ulicach Niemcy rozstrzelali około 250 mieszkańców. Domy, sklepy i urzędy obrabowano, a większość budynków spalono. W przerwach między iście huńską orgią barbarzyństwa ci, którzy mogli, zabrali co się dało ze swojego majątku i uciekli. W ciągu pierwszego miesiąca wojny z pięknego 70-tysięcznego miasta zostało pięciotysięczne zniszczone miasteczko.

Zburzony pałac Leopolda Weissa w Kaliszu, 1914 (źródło: domena publiczna).

Zburzony pałac Leopolda Weissa w Kaliszu, 1914 (źródło: domena publiczna).

Z. Najder i R. Kuźniar przytaczają w książce „Piłsudski do czytania” słowa marszałka:

Nie chciałem pozwolić, by w czasie, gdy na żywym ciele naszej ojczyzny miano wyrąbać mieczami nowe granice państw i narodów, samych tylko Polaków przy tym brakowało. Nie chciałem dopuścić, by na szalach losów ważących się nad naszymi głowami, na szalach, na które miecze rzucono, zabrakło szabli polskiej! Że szabla nasza była małą, że nie była godną wielkiego 20-milionowego narodu, nie nasza w tym wina.

Nie dopuścił. Strzelcy, a potem legioniści walczyli pod polskimi sztandarami i orłami. Polska nie była jednak stroną w I wojnie światowej. Wielu Polaków walczyło pod sztandarami, godłami i znakami obcych, zaborczych armii i – co gorsza – dodawał Józef Piłsudski: Polacy musieli być awangardą i toczyć wojnę od pierwszego momentu bratobójczą.

Kula dla rodaka

Faktycznie, na polach bitew prawie nigdy nie było wiadomo, kiedy cios czy pocisk przeznaczony dla wroga w obcym mundurze dosięgnie rodaka. Tym bardziej, że w ciągu kolejnych miesięcy i lat Wielkiej Wojny mundury ubrało około 3,4 miliona Polaków.

Do wojsk cesarza Franciszka Józefa I powołano ich około 1,4 miliona na łączną liczbę 8-9 milionów zmobilizowanych. W wojskach cesarza Wilhelma II znalazło się około 780 tysięcy na łączną liczbę 13-14 milionów żołnierzy, a w armii cara Mikołaja II – 1,2 miliona na 13,7-15,8 miliona sołdatów. Szansa na bratobójczą walkę była więc spora.

Ten artykuł ma więcej niż jedną stronę. Wybierz poniżej kolejną, by czytać dalej.

Strony: 1 2 3

Powiedz innym co myślisz:

Mateusz DrożdżMateusz Drożdż - Ekonomista, urzędnik samorządowy, publicysta historyczny. Specjalizuje się w historii lotnictwa, okresie obu wojen światowych oraz dziejach Krakowa i krakowian. Współpracownik „Gazety Krakowskiej”, „Dziennika Polskiego”, miesięcznika „Nasza Historia” i miesięcznika społeczno-kulturalnego „Kraków”. Autor książek: „Szachownica z pawim piórem” (2013) i „Małopolska w ogniu Wielkiej Wojny” (2015), 3 artykułów naukowych i ponad 400 artykułów prasowych o tematyce historycznej.

Okupacja
Komentarze do artykułu (13)
  1. Okropności tego świata mogą człowiek zdołować. I naprawdę nie rozumiem, jak ludzie ludziom mogą wyrządząc takie krzywdy? A podobno świat stworzył „Bóg”, który jest dobry i kocha ludzi. Jakich socjotehchnik trzeba użyć, że oszukać w tym temacie swój własny mózg? Wierzący to dla mnie prawdziwa zagadka….

      • A jak wypadał procentowo udział Polaków w armiach zaborców w odniesieniu do ludności polskiej w populacji tych państw? Bo wydaje mi się, że w armii Austro-Węgier wystąpiła w tym kontekście znaczna nadreprezentacja.

        • Jest to ciekawe zagadnienie i niewątpliwie zasługuje na dokładniejsze badania, skąd taka duża procentowo liczba ludności polskiej znalazła się w c. i k. armii. Na potrzeby tego artykułu oparłem się na danych zebranych przez krakowskiego historyka prof. Jana Dąbrowskiego.

        • A w Passaic (USA) to ksiądz Polak na żebraczych występach (chałturze) wrzeszczał z ambony; bracia rodacy nie żałujcie ofiary (dolarów) na Chrystusa urodzonego nad Wisłą i jego biednej matki królowej Polski. Na sztandarach Bóg z nami. Jak nabił kasę uciekł z kochanką kucharką h.. wie gdzie. łup łupa łupi a Bóg to dupi. Hej kto Polak (głupi) na bagnety (na Putina) i zakuje sukinsyna…

    • Cytat pochodził z wypowiedzi marszałka Józefa Piłsudskiego. Być może chodziło mu o to, że Polska w tej sprawie była przedmiotem – ograniczona wyłącznie do miejsca walk i dostarczycielki mięsa armatniego, a nie podmiotem – realnie i samodzielnie decydujących o swoich losach. Wydaje mi się, że modlących się o wojnę było relatywnie mało i ograniczali się oni głównie do działaczy ruchu niepodległościowego. Wojna między zaborcami była faktycznie dla Polski szansą, ale chyba wszyscy liczyli na starcie krótsze i nie tak krwawe i wyniszczające.

    • Brakowało 4 mln osób, które mieszkały przed 1914 r. na terenach objętych po wojnie granicami II Rzeczypospolitej. Oczywiście, nie oznacza to, że wszyscy oni zginęli – część pewnie tak, ale część np. została ewakuowana, wyemigrowała, czy uciekła przed działaniami wojennymi.

    • Do wojska można wcielić obywateli swojego kraju. Józef PIłsudski mieszkał w Krakowie, ale nie był obywatelem Austro-Węgier, w związku z czym c. i k. armia nie mogła go powołać do wojska. On i liczni emigranci polityczni z Królestwa Polskiego z obywatelstwem rosyjskim mogli wziąć udział w wojnie przeciwko Rosji w formacji ochotniczej, a taką były Legiony Polskie.

Dodaj swój komentarz:

Dodaj komentarz


Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu e-mail, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.
Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.

Nasze wydawnictwo

W mrokach średniowiecza Polską rządziły kobiety. I były piekielnie skuteczne

rycheza

Ich ambicja pozwoliła zbudować imperium. Ich duma unicestwiła królestwo. Bezkompromisowa opowieść przywracająca godność najważniejszym kobietom w dziejach polskiego średniowiecza. Już dzisiaj kup „Damy ze skazą” z autografem autora!

2 listopada 2016 | Czytaj dalej...

Damy ze skazą. Bez nich nie byłoby Polski

zapowiedz2-miniatura

Silne, bezwzględne i żądne władzy. Oto historia kobiet, które nie czekały bezczynnie, co przyniesie los. To właśnie one sprawiły, że początki państwa polskiego wyglądały tak, a nie inaczej. Poznaj „Damy ze skazą”, bohaterki naszej najnowszej książki, którą wydajemy wspólnie ze Znakiem Horyzont.

30 października 2016 | Czytaj dalej...

Epoki

Kategorie

Facebook


Polecamy

Imperium

Czy wiesz że...

peter_the_great_the_tsarevich_alexei_petrovich
…Piotr Wielki był dla swojego pierworodnego ojcem jak z koszmaru? Kiedy carewicz uciekł przed jego gniewem do Austrii, zmusił go do powrotu i skazał na śmierć.

miniaturka-1
…podstawową, choć nieoficjalną walutą w Auschwitz były papierosy? Nałogowi palacze oddawali jedzenie za papierosy i wykańczali się w ciągu kilku tygodni.

luzyce-smolensk
…jedna z polskich organizacji podziemnych chciała po II wojnie światowej utworzyć słowiańskie imperium w Europie? Miało ono obejmować ziemie, na których kiedykolwiek stanęła stopa Słowianina.