Damy - empik

Czy Twój pupil pójdzie do nieba? Odpowiedź ludzi średniowiecza Cię zaskoczy…

Autor: | 21 lipca 2016 | 4,864 odsłon

Święty Hubert (lub Eustachy) z koniem i jeleniem na XIII-wiecznym angielskim manuskrypcie (źródło: domena publiczna).Święty pies, psotna suczka w raju, wskrzeszona gęś… Czy „bracia mniejsi” mogą dostać się do nieba nie mając duszy? Jak najbardziej. Wystarczy, że… zjedzą człowieka. Absurd? Nie w takie rzeczy wierzono w średniowieczu!

Zgodnie z tradycją, gdy Bóg stworzył zwierzęta piątego i szóstego dnia, ustanowił hierarchię i umieścił je pod władzą Adama, pozwalając mu nadać im imiona. Wiadomo jednak, że nie otrzymały one rozumnej duszy. Jak zatem miałyby dostać się do nieba?

Jezus nie lubił zwierząt?

Żadne ze zwierząt żyjących w raju nie było partnerem ani towarzyszem Adama, ponieważ tylko człowiek został stworzony na boskie podobieństwo. Po Potopie Bóg jeszcze bardziej wzmocnił pozycję człowieka wobec zwierząt, mówiąc Noemu: Wszystko, co się porusza i żyje, jest przeznaczone dla was na pokarm, tak jak rośliny zielone, daję wam wszystko. (Rdz 9:3).

Do osobnej grupy należały gatunki naznaczone złem, jak węże czy skorpiony. Także psy i świnie znajdowały się na dole hierarchii, a z czasem chrześcijaństwo zaczęło wiązać je ze zdeprawowanymi ludźmi, jak poganie, nieochrzczeni i grzesznicy. W przypowieści o uzdrowieniu opętanego (Mk 5:1-20) Jezus pozwala demonom wejść w świnie, sygnalizując tym samym, że to zwierzę nie dostąpi zbawienia.

Trudno znaleźć w Ewangeliach jakiekolwiek pozytywne słowa kierowane przez Jezusa do zwierząt. Arras Pietera van Aelsta na podstawie obrazu Rafaela (źródło: domena publiczna).

Trudno znaleźć w Ewangeliach jakiekolwiek pozytywne słowa kierowane przez Jezusa do zwierząt. Arras Pietera van Aelsta na podstawie obrazu Rafaela (źródło: domena publiczna).

Święci wegetarianie…

Jednak w niektórych żywotach świętych opisane są losy zwierząt, które w ich obecności odrzuciły swoją drapieżną naturę. Święty Paweł z Teb namówił lwa, by ten żywił się wyłącznie chlebem. Gdy lew powrócił do dawnych praktyk, święty odpędził go słowami: Byłeś mi nieposłuszny i zjadłeś mięso! W imię Pana Naszego, ty mięsożerco, nie będę dłużej karmić cię pokarmem ojców!

W żywocie świętego Bartłomieja, który zmarł w XII wieku, podany jest przykład niezwykłego związku bożego męża ze zwierzętami. Gdy kaczątko wpadło w skalną rozpadlinę, a jego matka przyszła do Bartłomieja po pomoc, święty nie mógł odmówić. Zwłaszcza, że na widok kaczki nikt nie wątpił, że była rozumna.

Cuda świętej Werburgi, łącznie ze wskrzeszeniem gęsi, zilustrowane w katedrze w Chester (fot. Stephen Hamilton, lic. CC BY-SA 3.0).

Cuda świętej Werburgi, łącznie ze wskrzeszeniem gęsi, zilustrowane w katedrze w Chester (fot. Stephen Hamilton, lic. CC BY-SA 3.0).

Kolejnym przykładem troski bożych wybrańców o zwierzęta, dodatkowo powiązanym z cudem, jest żywot świętej Werburgi, spisany przez Williama z Malmesbury. Święta najpierw dokonała cudu zakazując gęsiom zjadać zboże, a gdy jej służąca pożywiła się jedną z posłusznych gąsek, Werburga zebrała kości i wskrzesiła nieszczęsnego ptaka.

…i święty pies

W późnym średniowieczu granice międzygatunkowe zacierały się przede wszystkim dzięki żywotowi świętego Franciszka z Asyżu, który nie odżegnywał się od dostrzegania w sobie zwierzęcych elementów. Jego biograf pisał: Zwykł nazywać swoje ciało Bratem Osłem, czując konieczność ciężkiej pracy, biczowania i przyjmowania najgorszego jedzenia.

Jednak najbardziej ekstremalnym przykładem kultu, który całkowicie unieważnił tradycyjną hierarchię bożego stworzenia, był kult świętego Guineforta – psa z okolic Lyonu. Zgodnie z legendą, niemowlę pozostawiono w domu z psem, gdy do izby zakradł się wąż, który zbliżył się do kołyski.

Wierne psisko rzuciło się do ataku, a w walce ubrudziło się krwią gada. Po powrocie rodzice zastali psa z pyskiem pokrytym krwią. Sądząc, że to krew niemowlęcia, pan domu go zabił.

Gdy odnaleźli całe i bezpieczne dziecko oraz martwego węża, wszystko stało się jasne. Pies został męczennikiem. W XII wieku Guineforta otoczono czcią jako opiekuna dzieci.

Czy wśród tej zgrai mógł się trafić kolejny kandydat na świętego, który własnym ciałem obroniłby dziecko? Ilustracja z "Livre de chasse" autorstwa hrabiego Gastona Febusa z końcówki XIV wieku (źródło: domena publiczna).

Czy wśród tej zgrai mógł się trafić kolejny kandydat na świętego, który własnym ciałem obroniłby dziecko? Ilustracja z „Livre de chasse” autorstwa hrabiego Gastona Febusa z końcówki XIV wieku (źródło: domena publiczna).

Sto lat później Święta Inkwizycja próbowała wykorzenić ten kult, jednak był on intensywnie praktykowany do końca XIX wieku, a nawet jeszcze przed drugą wojną światową. Ludzie modlili się za wstawiennictwem Guineforta i przynosili w okolice jego grobu dziecięce ubranka.

Wszyscy jesteśmy robactwem

W IV wieku Ambroży z Mediolanu wypowiedział się na temat spędzającej sen z powiek współczesnych mu ludzi kwestii, czy ciało zjedzone przez zwierzęta może zostać wskrzeszone. Zdaniem świętego Bogu nie sprawi trudności ponowne złożenie członków w całość. Podobnie święty Augustyn zapewnił wierzących, że pożarci zostaną wskrzeszeni, a ciało powróci do oryginalnego właściciela.

Ten artykuł ma więcej niż jedną stronę. Wybierz poniżej kolejną, by czytać dalej.

Strony: 1 2

Powiedz innym co myślisz:

Agnieszka Bukowczan-Rzeszut - Absolwentka etnologii i antropologii kultury UJ w Krakowie, prywatnie i zawodowo pasjonatka słowa pisanego zafascynowana tajemnicami przeszłości, zwłaszcza historią zakurzoną, skazaną na zapomnienie i mało frapującą dla współczesnych.

Okupacja
Komentarze do artykułu (3)

Dodaj swój komentarz:

Dodaj komentarz


Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu e-mail, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.
Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.

Nasze wydawnictwo

W mrokach średniowiecza Polską rządziły kobiety. I były piekielnie skuteczne

rycheza

Ich ambicja pozwoliła zbudować imperium. Ich duma unicestwiła królestwo. Bezkompromisowa opowieść przywracająca godność najważniejszym kobietom w dziejach polskiego średniowiecza. Już dzisiaj kup „Damy ze skazą” z autografem autora!

2 listopada 2016 | Czytaj dalej...

Damy ze skazą. Bez nich nie byłoby Polski

zapowiedz2-miniatura

Silne, bezwzględne i żądne władzy. Oto historia kobiet, które nie czekały bezczynnie, co przyniesie los. To właśnie one sprawiły, że początki państwa polskiego wyglądały tak, a nie inaczej. Poznaj „Damy ze skazą”, bohaterki naszej najnowszej książki, którą wydajemy wspólnie ze Znakiem Horyzont.

30 października 2016 | Czytaj dalej...

Epoki

Kategorie

Facebook


Polecamy

Imperium

Czy wiesz że...

szarlatan
…rosyjscy szarlatani przed wiekiem serwowali chorym makabryczne terapie? Przykładowo wenerycy mogli trafić nawet na 5 dni do kupy gnoju.

miniaturka-2
…przy stole plenarnym podczas obrad Okrągłego Stołu zasiadały tylko dwie kobiety i aż trzech biskupów? Na ponad siedemset osób, które w sumie wzięły udział w obradach, było zaledwie pięćdziesiąt pięć kobiet.

plague_victims
…japoński wydział  zapobiegania epidemiom i oczyszczania wody Armii Kwantuńskiej tak naprawdę zajmował się eksperymentami na ludziach? By odczłowieczyć „pacjentów”, nazywano ich „kłodami drewna”.