Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Kazirodcze małżeństwa w starożytnym Rzymie

Thomas Couture, "Rzymianie okresu upadku" (fotograf: Rama, licencja: CC BY-SA 2.0 FR).

Thomas Couture, „Rzymianie okresu upadku” (fotograf: Rama, licencja: CC BY-SA 2.0 FR).

Dla jednych plugawe i sprzeczne z prawem, dla innych praktyczne i uświęcone tradycją – kazirodztwo towarzyszyło ludzkości od zawsze. Występowało także w starożytnym Rzymie. Czy winić można wpływ zdegenerowanego Egiptu? A może było na odwrót i to Rzymianie wepchnęli Egipcjan w objęcia swoich braci i sióstr?

Rozumienie kazirodztwa zmieniało się przez wieki. W klasycznym prawie rzymskim małżeństwo dozwolone było między osobami spokrewnionymi w czwartym stopniu, czyli na przykład między kuzynami. Ale zarówno samo prawo, jak i obyczaj, zmieniały się wielokrotnie. A starożytni potrafili znajdować nie lada wymówki, by uzasadnić swoje kontrowersyjne małżeńskie wybory.

Upadają obyczaje!

We wczesnym okresie państwa rzymskiego surowo przestrzegano ustalonej granicy pokrewieństwa między małżonkami. Jeszcze w okresie dojrzałej republiki oburzające były mariaże z dalszymi krewnymi. Wiemy, że niesmak wzbudził ożenek Publiusa Celiusa z kobietą pozostającą z nim w siódmym stopniu pokrewieństwa W tym przypadku wspólnym przodkiem był praprapradziadek z jednej strony i prapradziadek z drugiej.

Stateczni Rzymianie okresu Republiki otaczali przodków czcią i wyznawali surowe reguły życia. Czy antenaci przewracali się w grobach z powodu kazirodztwa potomków? (źródło: domena publiczna).

Stateczni Rzymianie okresu Republiki otaczali przodków czcią i wyznawali surowe reguły życia. Czy antenaci przewracali się w grobach z powodu kazirodztwa potomków? (źródło: domena publiczna).

W okresie późnej republiki, czyli w czasie, w którym rozgrywa się akcja powieści Bena Kane’a „Droga do Rzymu”, prawo naginano już dość często. Dotyczy to między innymi przedstawicieli rodu Scypionów oraz Korneliuszy. W okresie pryncypatu zaś kazirodcze małżeństwa były już coraz bardziej powszechne.

Ryba psuje się od głowy

Jak to zwykle bywa, przykład szedł z góry. Cezar Klaudiusz, panujący w okresie wczesnego cesarstwa, zapragnął ożenić się ze swoją bratanicą Agrypiną. Oczywiście wywołało to skandal. Ale nie wszyscy byli przeciwni małżeństwu z tak bliską krewną.

Dzięki Tacytowi znane jest wystąpienie senatora Luciusa Vitelliusa starszego, który przed Senatem usprawiedliwiał swojego cesarza:

Czy wiesz, że ...

...18 lipca nikomu z obywateli starożytnego Rzymu nie wolno było nikomu z obywateli zawierać małżeństw ani składać ofiar? Wszystko przez Brennusa, wodza celtyckiego plemienia Senonów, który tego dnia w 387 roku przed naszą erą rozbił wojska rzymskie pod Alią. 

…istnieje teoria, że Aleksander Wielki trafił pod nóż balsamistów jeszcze żywy? Podobno tkwiący w letargu władca wybudził się podczas cięcia, jednak jego krzyków nikt już nie usłyszał...

Komentarze (2)

  1. patrycja Odpowiedz

    Nie jestem pewna, czy zgadzam się z teorią, że małżeństwa kazirodcze występowały w Egipcie rzadko przed nadejściem Ptolemeuszy. Echnaton również poślubił własną córkę. Jedna z jego córek poślubiła własnego brata. Wydaje się, że było to dla nich chlebem powszednim.

    • Nasz publicysta | Autor publikacji |Adam Spodaryk Odpowiedz

      Ma Pani rację, w istocie małżeństwa z osobami spokrewnionymi były praktykowane przez władców Egiptu wcale nie rzadko i jest o tym w tekście :)
      Chodzi o to, że nie były one tak częste wśród większości populacji.
      Na pewno częściej tego rodzaju małżeństwa pojawiały się w czasach Ptolemeuszów, kiedy to niektóre rodziny greckie praktykowały kazirodztwo, żeby uniknąć „rozrzedzenia krwi” macedońskiej.
      Natomiast powszechność zjawiska, jak się wydaje, to okres rzymski, o czym szerzej w artykule.

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.