Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Historię Gdańska trzeba pisać na nowo? Archeolog twierdzi, że gród… w ogóle nie istniał

Czy Gdańsk powstał kilkadziesiąt lat później niż sądzono? (il. herb Gdańska na wyobrażeniu z XVII wieku).

Czy Gdańsk powstał kilkadziesiąt lat później niż sądzono? (il. herb Gdańska na wyobrażeniu z XVII wieku).

Każdy podręcznik powie Wam, że już za czasów Mieszka I cała wschodnia część Pomorza należała do Polski. Książę zbudował potężny ośrodek handlowy w Gdańsku, przez który do centrum państwa płynął wartki strumień srebra. Archeolog Sławomir Wadyl podważa tę wizję. Jego zdaniem żadnego Gdańska wtedy nie było.

Znaleziska archeologiczne nie potwierdzają tezy o napływie arabskiego srebra do Polski za pośrednictwem Pomorza Wschodniego – uważa wspomniany uczony z Muzeum Zamkowego w Malborku. Na obszarze tym znaleziono jedynie trzy skarby monet z lat 930–960, ale ich datacja pozostaje niepewna.

Dlaczego jest to ważne? Kształtujące się wówczas państwo wczesnopiastowskie potrzebowało znacznych zasobów na budowę i utrzymanie grodów oraz drużyny książęcej czy też organizację władzy. Kluczowe w tym procesie miało być opanowanie szlaków handlowych, w tym tego prowadzącego z Wielkopolski do Gdańska. Gdańska, który mógł jednak jeszcze nie istnieć.

Czy Mieszko I władał Gdańskiem i Pomorzem Wschodnim już w połowie X wieku? (polski książę na obrazie Jana Matejki „Zaprowadzenie chrześcijaństwa”).

Czy Mieszko I władał Gdańskiem i Pomorzem Wschodnim już w połowie X wieku? (polski książę na obrazie Jana Matejki „Zaprowadzenie chrześcijaństwa”).

Nie od razu Gdańsk zbudowano

Nie tylko srebrne depozyty nie potwierdzają istnienia silnego ośrodka polityczno-handlowego nad Zatoką Gdańską w połowie X wieku. Jak zauważa Sławomir Wadyl, nowe badania archeologiczne pokazują, że w tym czasie wciąż jeszcze istniało emporium w Truso na terenie Prus. Nie upadło ono na początku stulecia, lecz działało nawet do połowy XI wieku, a zatem nie było powodu, by jego rolę przejął Gdańsk, jak uważa wielu historyków.

Artykuł porusza następujące tematy:

Czas akcji:

Miejsce akcji:

Czy wiesz, że ...

...papież Stefan VI „wsławił się”, każąc ekshumować swego dawnego wroga papieża Formozusa, po czym ubrać trupa w pontyfikalne szaty i osądzić? Wyrok na zmarłym brzmiał: poćwiartowanie  i wrzucenie w fale Tybru.

...nasi przodkowie nie jadali w średniowieczu znanego nam dzisiaj barszczu – przyrządzanego z buraków? Pierwotnie danie o tej nazwie wyrabiano z rośliny o nazwie barszcz zwyczajny.

...by dostać się do zakonu joannitów, trzeba było udowodnić wielowiekową przynależność do stanu szlacheckiego? Od francuskich rycerzy wymagano 8-pokoleniowego rodowodu, a od niemiecki - nawet 16-pokoleniowego! A to wszystko trzeba było udowodnić podczas procesu.

...sułtan Mehmed II Zdobywca wał się do ataku na Konstantynopol już w wieku 14 lat? Na przeszkodzie tym planom stanął bardziej powściągliwy ojciec. Dopiero po jego śmierci mógł spełnić swoje marzenia o podbojach.

Komentarze (7)

  1. Członek redakcji | Kamil Janicki Odpowiedz

    Wybitnie nieprzekonujące argumenty, a prawdę mówiąc – też dość wtórne. Kierunki przepływu srebra są różnie interpretowane i dzisiaj częściej wiąże się je z handlem wschodnim za pośrednictwem Itilu/Bulgaru i z powiązaniami państwa piastowskiego ze światem arabskim, a nie z Bałtykiem. Poza tym depozyty srebra to nie tyle dowody przepływu kruszcu co jego ukrywania. Jedno z drugim może się wiązać ale wcale nie musi i naukowcy różnie interpretując cel tworzenia tych depozytów (zapasy na wypadek wojny? „skrytki” kupców? forma manifestacji pozycji społecznej?).

    Wiązanie tego materiału z pozycją czy w ogóle istnieniem Gdańska trudno brać za dobrą monetę. Tym bardziej, że z prac archeologa, Andrzeja Buko (najnowsza z 2012 – „Between Wolin and Truso”) wcale nie wynika żadne przesunięcie powstania Gdańska na XI wiek. Dalej orientacyjną datą jest 970 rok.

    • Anonim Odpowiedz

      Kościński B., Paner H.
      2005 Nowe wyniki datowania grodu gdańskiego – stanowisko 1 (wyk. I–V), [w:]
      XIV Sesja Pomorzoznawcza, t. 2: Od wczesnego średniowiecza do czasów
      nowożytnych, red. H. Paner, M. Fudziński, Gdańsk, s. 9–47.
      To wcale teorii Buko nie wyklucza, wręcz wpasowuje idealnie. Więcej niż jeden ośrodek grodowy i zmiana ośrodka plemiennego na piastowski :)

  2. Redakcja Odpowiedz

    Wybrane komentarze do artykułu z naszego facebookowego profilu
    http://www.facebook.com/ciekawostkihistoryczne/posts/1158313067530684

    Mike C.:
    Przy każdej większej rzeki uchodzącej do Bałtyku istniał jakiś gród. Dziwne by było gdyby przy ujściu Wisły i Motławy takiego nie było.

    Misha O.:
    To że nie znalazł żadnej monety świadczy o tym że nie znalazł a nie że nie istniał

    Barbara P.:
    materialy archelogiczne grodu zabrało morze,niech archeolog tam ich poszuka.

  3. wandaluzja.com Odpowiedz

    Rendering Białczyńskiego NIE MA ŻADNEGO ODNIESIENIA SYSTEMOWEGO CZY CHRONOLOGICZNEGO a Moja Chronologia MA. W Tumie Łęczyckim – jako Modelu Przedromańskiej Katedry Wawelskiej – znaleziono dużo drewna, z czego część może pochodzić z budowy Tumu, co daje możność badania DENDROLOGICZNEGO.
    To, że NIE BYŁO ŻADNEGO GRODU GDAŃSKIEGO, gdyż miasto wytyczono na Surowym Gruncie Sławomir Wadył tłumaczy, że MIASTO Gdańsk zostało zbudowane przez Mieszka I ??? Sęk jednak w tym, że Mieszko ten nigdy Gdańskiem nie władał, gdyż Gdańsk zabrał Sobiesławowiczom książę krakowski Bolesław Chrobry w r. 988.
    Ja o tym się przekonałem NAMACALNIE w r. 2000. Wtedy bowiem wykopano pod gdańskim Ratuszem konstrukcje drewniane, które zinterpretowałem, że Gdański ratusz budowano NA WODZIE – wobec czego trzeba było robić ruszt drewniany na którym MUROWANO.
    Prosiłem o zabezpieczenie próbek dendrologicznych i danie mi ich, ale NIE DANO. Jednak zostało to potwierdzone, gdyż 3 lata temu mówiono mi w gdańskim urzędzie konserwatorskim, że przy odbudowie SPICHRZY odkopano BETONOWE pale fundamentowe, jakie wg UJ stosowano w Europie w l. 2200-2000 p.n.e. – czyli że Wyspę Spichrzy budowała kultura amfor kulistych dla eksportu pszenicy ukraińskiej do Skandynawii.
    Jak to ogłosiłem KILKANAŚCIE lat temu, że bratanek Posejdona z Poznania Ogyges-Ajgialos po wygnaniu z Królewca przez Asklepiosa ze Lwowa zbudował staromiejski Gdańsk dla metalurgii Kaszubskiej, żeby Przyćmić zbudowany przez Asklepiosa dla metalurgii Powiślańskiej Bramne-TORUŃ.
    3 lata temu znalazłem tego POTWIERDZENIE. Widziałem w odkopanym przy farze Mariackiej fundamencie sterczącą belkę obrobioną MECHANICZNIE. Prosiłem w 4 instytucjach archeologicznych o ZABEZPIECZENIE tej belki dla badań dendrologicznych, gdyż takie rzeczy znane mi są tylko z Wrocławia, skąd wnioskowałem, że piły DIAMENTOWE do budowy Piramid Egipskich pochodziły z Wrocławia ???
    Rynek Praski w Sieradzu uważałem za zamek Króla Polski Henryka III Prawego, ale pan Augustowski napisał mi, że widział w fundamencie kamienicy RPr w Sieradzu belkę obrobioną MASZYNOWO – co datuje budowę tej kamienicy na Neolit.

    • Zenek Odpowiedz

      Droga redakcjo,nie czy wiecie o tym,że pan Wandaluzja,który się wpisał powyżej jest znanym archeologiem,ostatnim żyjącym przedstawicielem szkoły lwowsko-wrocławskiej ;) Zdaje się,że znał osobiście Kostrzewskiego i Hawrota:) Na kilkadziesiąt lat przed badaniami genetycznymi głosił,że kultura amfor kulistych to Słowianie ;)

  4. Uniradka Odpowiedz

    Historia wczesnośredniowiecznego Gdańska jest zmyślona na potrzeby udowadniania odwiecznej polskości Pomorza i miast, które de facto nie były polskie do 1945 roku. A na wybrzeżu w wieku X były setki innych ośrodków bardziej kwalifikujących się do roli portu handlowego, rzeki uchodzące do Zatoki Gdańskiej miały inny przebieg niż obecnie, mniej korzystny dla żeglugi.

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.