Damy - empik

Historię Gdańska trzeba pisać na nowo? Archeolog twierdzi, że gród… w ogóle nie istniał

Autor: | 3 października 2015 | 8,177 odsłon

Czy Gdańsk powstał kilkadziesiąt lat później niż sądzono? (il. herb Gdańska na wyobrażeniu z XVII wieku).

Czy Gdańsk powstał kilkadziesiąt lat później niż sądzono? (il. herb Gdańska na wyobrażeniu z XVII wieku).

Każdy podręcznik powie Wam, że już za czasów Mieszka I cała wschodnia część Pomorza należała do Polski. Książę zbudował potężny ośrodek handlowy w Gdańsku, przez który do centrum państwa płynął wartki strumień srebra. Archeolog Sławomir Wadyl podważa tę wizję. Jego zdaniem żadnego Gdańska wtedy nie było.

Znaleziska archeologiczne nie potwierdzają tezy o napływie arabskiego srebra do Polski za pośrednictwem Pomorza Wschodniego – uważa wspomniany uczony z Muzeum Zamkowego w Malborku. Na obszarze tym znaleziono jedynie trzy skarby monet z lat 930–960, ale ich datacja pozostaje niepewna.

Dlaczego jest to ważne? Kształtujące się wówczas państwo wczesnopiastowskie potrzebowało znacznych zasobów na budowę i utrzymanie grodów oraz drużyny książęcej czy też organizację władzy. Kluczowe w tym procesie miało być opanowanie szlaków handlowych, w tym tego prowadzącego z Wielkopolski do Gdańska. Gdańska, który mógł jednak jeszcze nie istnieć.

Czy Mieszko I władał Gdańskiem i Pomorzem Wschodnim już w połowie X wieku? (polski książę na obrazie Jana Matejki „Zaprowadzenie chrześcijaństwa”).

Czy Mieszko I władał Gdańskiem i Pomorzem Wschodnim już w połowie X wieku? (polski książę na obrazie Jana Matejki „Zaprowadzenie chrześcijaństwa”).

Nie od razu Gdańsk zbudowano

Nie tylko srebrne depozyty nie potwierdzają istnienia silnego ośrodka polityczno-handlowego nad Zatoką Gdańską w połowie X wieku. Jak zauważa Sławomir Wadyl, nowe badania archeologiczne pokazują, że w tym czasie wciąż jeszcze istniało emporium w Truso na terenie Prus. Nie upadło ono na początku stulecia, lecz działało nawet do połowy XI wieku, a zatem nie było powodu, by jego rolę przejął Gdańsk, jak uważa wielu historyków.

Materiał powstał w oparciu o artykuł naukowy opublikowany w pracy zbiorowej „Migracje, podróże w dziejach”.

Materiał powstał w oparciu o artykuł naukowy opublikowany w pracy zbiorowej „Migracje, podróże w dziejach”.

Starsze koncepcje dotyczące początków miasta w widłach Wisły i Motławy opierały się m.in. na datowaniu najstarszych znalezionych tam pozostałości średniowiecznego grodu. Ostatnie ustalenia w tym zakresie, oparte na metodzie dendrochonologicznej, kazały jednak przesunąć wiek powstania wspomnianych zabudowań aż o sto lat, na połowę wieku XI.

Archeolog z malborskiego muzeum pisze również o źródłach pisanych, iż żadne z nich nie zawiera wiadomości świadczących dowodnie o tak wczesnej metryce (połowa X w.) granicy opartej o Zatokę Gdańską i Morze Bałtyckie. Z kolei w materiale archeologicznym brakuje śladów większego przekształcenia struktur osadniczo-terytorialnych na tym obszarze.

***

Należy podkreślić, że koncepcja Sławomira Wadyla zaprzecza większości dotychczasowej literatury naukowej dotyczącej początków Gdańska i należy poczekać, czy jego argumenty spotkają się z dobrym przyjęciem.

Fragment żywotu św. Wojciecha z widoczną nazwą Gyddanyzc (czwarty wiersz od góry, pierwsze słowo).

Fragment żywotu św. Wojciecha z widoczną nazwą Gyddanyzc (czwarty wiersz od góry, pierwsze słowo).

Jednego można być raczej pewnym, co przyznaje również cytowany archeolog. W 997 roku istniał już na Pomorzu gród, do którego przybył św. Wojciech, zanim wyruszył do Prus. Najstarszy żywot biskupa męczennika nazywa tę miejscowość Gyddanyzc.

Źródłem powyższego newsa jest:

Sławomir Wadyl, Czy X-wieczna fala napływu srebra do państwa wczesnopiastowskiego pochodziła z Pomorza Wschodniego? [w:] „Migracje. Podróże w dziejach”. Starożytność i średniowiecze [seria: Mare Integrans. Studia nad dziejami wybrzeży Morza Bałtyckiego”], red. Maciej Franz, Karol Kościelniak, Zbigniew Pilarczyk, Wyd. Adam Marszałek, Toruń 2015.

Wiele innych zagadek średniowiecza w książce Normana Daviesa:

Newsy historyczne. O co chodzi?

1 Rubryka „newsów historycznych” to najnowsze doniesienia ze świata historii. Szukamy przegapionych i przemilczanych odkryć polskich (i nie tylko) naukowców. Pokazujemy, że w badaniach nad przeszłością nieustannie coś się dzieje.
2-news Nasze newsy są krótkie i przystępne. Na 2-3 tysiącach znaków streścimy dla Was odkrycia, które naukowcy zawarli na dziesiątkach stron hermetycznych prac. Piszemy tylko o tym, co naprawdę ma znaczenie. Bez przynudzania.
3 Opieramy się na publikacjach naukowych z ostatnich 18 miesięcy. W świecie historii newsy rozchodzą się powoli, a prace akademickie trafiają do potencjalnych odbiorców z dużym opóźnieniem. To co w innych dziedzinach przestaje być newsem po 24 godzinach w historii może nim być nawet rok później.
4-news Przygotowując newsy kierujemy się listą najbardziej prestiżowych periodyków historycznych. Jeśli jesteś wydawcą lub autorem i chciałbyś, abyśmy sięgnęli do konkretnej publikacji – wyślij ją na adres naszej redakcji.

Powiedz innym co myślisz:

Roman Sidorski - Historyk, redaktor, współautor książki „Źródła nienawiści”. Nasz człowiek w Poznaniu i specjalista od tematów wschodnich: od Kozaków i Łukaszenki, po Józefa Stalina. Jego przodkowie zabili Henryka Pobożnego pod Legnicą.

Czytasz artykuł z epoki: , . Oznaczyliśmy go kategoriami: Newsy historyczne.
Okupacja
Komentarze do artykułu (5)
  1. Wybitnie nieprzekonujące argumenty, a prawdę mówiąc – też dość wtórne. Kierunki przepływu srebra są różnie interpretowane i dzisiaj częściej wiąże się je z handlem wschodnim za pośrednictwem Itilu/Bulgaru i z powiązaniami państwa piastowskiego ze światem arabskim, a nie z Bałtykiem. Poza tym depozyty srebra to nie tyle dowody przepływu kruszcu co jego ukrywania. Jedno z drugim może się wiązać ale wcale nie musi i naukowcy różnie interpretując cel tworzenia tych depozytów (zapasy na wypadek wojny? „skrytki” kupców? forma manifestacji pozycji społecznej?).

    Wiązanie tego materiału z pozycją czy w ogóle istnieniem Gdańska trudno brać za dobrą monetę. Tym bardziej, że z prac archeologa, Andrzeja Buko (najnowsza z 2012 – „Between Wolin and Truso”) wcale nie wynika żadne przesunięcie powstania Gdańska na XI wiek. Dalej orientacyjną datą jest 970 rok.

  2. Wybrane komentarze do artykułu z naszego facebookowego profilu
    //www.facebook.com/ciekawostkihistoryczne/posts/1158313067530684

    Mike C.:
    Przy każdej większej rzeki uchodzącej do Bałtyku istniał jakiś gród. Dziwne by było gdyby przy ujściu Wisły i Motławy takiego nie było.

    Misha O.:
    To że nie znalazł żadnej monety świadczy o tym że nie znalazł a nie że nie istniał

    Barbara P.:
    materialy archelogiczne grodu zabrało morze,niech archeolog tam ich poszuka.

  3. Rendering Białczyńskiego NIE MA ŻADNEGO ODNIESIENIA SYSTEMOWEGO CZY CHRONOLOGICZNEGO a Moja Chronologia MA. W Tumie Łęczyckim – jako Modelu Przedromańskiej Katedry Wawelskiej – znaleziono dużo drewna, z czego część może pochodzić z budowy Tumu, co daje możność badania DENDROLOGICZNEGO.
    To, że NIE BYŁO ŻADNEGO GRODU GDAŃSKIEGO, gdyż miasto wytyczono na Surowym Gruncie Sławomir Wadył tłumaczy, że MIASTO Gdańsk zostało zbudowane przez Mieszka I ??? Sęk jednak w tym, że Mieszko ten nigdy Gdańskiem nie władał, gdyż Gdańsk zabrał Sobiesławowiczom książę krakowski Bolesław Chrobry w r. 988.
    Ja o tym się przekonałem NAMACALNIE w r. 2000. Wtedy bowiem wykopano pod gdańskim Ratuszem konstrukcje drewniane, które zinterpretowałem, że Gdański ratusz budowano NA WODZIE – wobec czego trzeba było robić ruszt drewniany na którym MUROWANO.
    Prosiłem o zabezpieczenie próbek dendrologicznych i danie mi ich, ale NIE DANO. Jednak zostało to potwierdzone, gdyż 3 lata temu mówiono mi w gdańskim urzędzie konserwatorskim, że przy odbudowie SPICHRZY odkopano BETONOWE pale fundamentowe, jakie wg UJ stosowano w Europie w l. 2200-2000 p.n.e. – czyli że Wyspę Spichrzy budowała kultura amfor kulistych dla eksportu pszenicy ukraińskiej do Skandynawii.
    Jak to ogłosiłem KILKANAŚCIE lat temu, że bratanek Posejdona z Poznania Ogyges-Ajgialos po wygnaniu z Królewca przez Asklepiosa ze Lwowa zbudował staromiejski Gdańsk dla metalurgii Kaszubskiej, żeby Przyćmić zbudowany przez Asklepiosa dla metalurgii Powiślańskiej Bramne-TORUŃ.
    3 lata temu znalazłem tego POTWIERDZENIE. Widziałem w odkopanym przy farze Mariackiej fundamencie sterczącą belkę obrobioną MECHANICZNIE. Prosiłem w 4 instytucjach archeologicznych o ZABEZPIECZENIE tej belki dla badań dendrologicznych, gdyż takie rzeczy znane mi są tylko z Wrocławia, skąd wnioskowałem, że piły DIAMENTOWE do budowy Piramid Egipskich pochodziły z Wrocławia ???
    Rynek Praski w Sieradzu uważałem za zamek Króla Polski Henryka III Prawego, ale pan Augustowski napisał mi, że widział w fundamencie kamienicy RPr w Sieradzu belkę obrobioną MASZYNOWO – co datuje budowę tej kamienicy na Neolit.

    • Droga redakcjo,nie czy wiecie o tym,że pan Wandaluzja,który się wpisał powyżej jest znanym archeologiem,ostatnim żyjącym przedstawicielem szkoły lwowsko-wrocławskiej ;) Zdaje się,że znał osobiście Kostrzewskiego i Hawrota:) Na kilkadziesiąt lat przed badaniami genetycznymi głosił,że kultura amfor kulistych to Słowianie ;)

Dodaj swój komentarz:

Dodaj komentarz


Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu e-mail, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.
Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.

Nasze wydawnictwo

W mrokach średniowiecza Polską rządziły kobiety. I były piekielnie skuteczne

rycheza

Ich ambicja pozwoliła zbudować imperium. Ich duma unicestwiła królestwo. Bezkompromisowa opowieść przywracająca godność najważniejszym kobietom w dziejach polskiego średniowiecza. Już dzisiaj kup „Damy ze skazą” z autografem autora!

2 listopada 2016 | Czytaj dalej...

Damy ze skazą. Bez nich nie byłoby Polski

zapowiedz2-miniatura

Silne, bezwzględne i żądne władzy. Oto historia kobiet, które nie czekały bezczynnie, co przyniesie los. To właśnie one sprawiły, że początki państwa polskiego wyglądały tak, a nie inaczej. Poznaj „Damy ze skazą”, bohaterki naszej najnowszej książki, którą wydajemy wspólnie ze Znakiem Horyzont.

30 października 2016 | Czytaj dalej...

Epoki

Kategorie

Facebook


Polecamy

Imperium

Czy wiesz że...

Lawrence Alma-Tadema (źródło: domena publiczna).
…zamożni Rzymianie spędzali w termach całe dnie? Można było w nich poćwiczyć, oskrobać się z brudu, wymoczyć w gorącej wodzie, wymienić plotki czy podokazywać z kurtyzanami.  Ale miały też swoją ciemną stronę.

Ofiary-powstania-miniatura
…w Powstaniu Warszawskim naziści zamordowali ponad 200 tysięcy ludzi? Dla porównania, podczas powstania w Paryżu w dniach 19-25 sierpnia 1944 roku poległo około 1200 bojowników ruchu oporu i cywilów.

miniaturka
…Józef Piłsudski popełnił notatkę, która mógł na zawsze go skompromitować w oczach podwładnych i towarzyszy broni? Marszałek popełnił błąd dla polityka niewybaczalny: był szczery!