Damy - empik

Towar na wagę złota. Jakim cudem egipskie mumie stały się poszukiwanym lekarstwem?

Autor: | 6 lipca 2014 | 13,386 odsłon

Mumia. W wersko sproszkowanej panaceum na wszystko.Jaki medykament na stłuczenia stosował król Francji Franciszek I Walezjusz? Czego nie mogło zabraknąć w apteczce angielskiej monarchini Elżbiety I? Rzecz jasna… sproszkowanej egipskiej mumii!

Ponoć jako pierwszy do celów medycznych mumię zastosował w XII wieku lekarz z Aleksandrii, arabsko-żydowskiego pochodzenia – El-Magar. Ten specyficzny lek przepisywał swoim pacjentom jako panaceum na stłuczenia oraz rany.

Historia pewnej pomyłki

Na apteczne półki medykamenty sporządzone na bazie zabalsamowanych ciał trafiły w wyniku dość makabrycznego nieporozumienia (jakby na to nie patrzeć pozyskiwanie mumii do celów leczniczych to profanacja). Wszystko za sprawą podobieństwa czarnego koloru spreparowanych zwłok i koloru substancji zwanej mummija.

Ciała zmarłych Egipcjan przybierały swoją ciemną barwę w wyniku działania żywic stosowanych podczas balsamowania, którym przypisywano właściwości bakteriobójcze. Tymczasem tajemniczy specyfik o nazwie mummija (termin ten w użycie wprowadzili Arabowie) to bitumin.

Howard Carter zapewne znalazłby w Egipcie o wiele więcej cennych mumii, gdyby nie pewna makabryczna pomyłka...

Howard Carter zapewne znalazłby w Egipcie o wiele więcej cennych mumii, gdyby nie pewna makabryczna pomyłka…

Ta lepka, ropopochodna ciecz powstała z mieszaniny substancji organicznych była szeroko stosowana w lecznictwie. Bitumin naturalnie występuje w przyrodzie w różnego rodzaju skałach osadowych, a także otrzymywany jest z węgli kopalnych, łupków bitumicznych i w procesie specyficznej odmiany destylacji ropy naftowej. W świecie Orientu bitumin przez długie wieki uważany był za środek posiadający uzdrawiającą moc.

Perski uczony, filozof oraz medyk Ibn Sina (znany szerzej jako Awicenna) przepisywał bitumin m.in. na zawroty głowy, dolegliwości żołądkowe, wysypki, bóle gardła, zatrucia, mdłości. Natomiast arabski pisarz Abd el-Latif żyjący w XII wieku dowodził, że mummija można stosować na dwa sposoby: wdychając oraz spożywając doustnie.

Inspirację do napisania artykułu stanowiła powieść "Sen Kleopatry" Christiana Jacqa.

Inspirację do napisania artykułu stanowiła powieść „Sen Kleopatry” Christiana Jacqa (Znak Literanova 2014).

Wiara w skuteczność bituminu trwała aż do XIX wieku, kiedy to szach perski przesłał królowej Wiktorii w darze próbkę tego specyfiku. Jego działania na swojej skórze mogli doświadczyć również krzyżowcy. W Palestynie żydowscy medycy nakładali lek na rany cięte i miejsca złamań kości.

Wypracowanie oraz utrwalenie w umysłach całych społeczeństw błędnego poglądu, iż wydobywane z egipskich sarkofagów, sczerniałe mumie nie różnią się niczym od bituminu należy przypisać Gerardowi z Cremony. Ten żyjący w XII wieku tłumacz dzieł arabskich wysnuł wniosek, iż mumia to nic innego jak:

[] substancja pochodząca z kraju, gdzie ciała traktowane są aloesem, z którym mieszają się płyny zmarłego, przekształcając się w coś podobnego do okrętowej smoły. (cyt. za: J. Molenda, „Mumie. Fenomen kultur”)

Przez długie wieki nikt nie zweryfikował tego stanowiska, co przyczyniło się do prawdziwego polowania na egipskie mumie.

Lek prawie nie wszystko

Aby zabalsamowane ciało nadawało się do spożycia w formie lekarstwa należało je wpierw odpowiednio przygotować. Mumie mielono, po czym mieszano z różnymi ziołami (np. tymianek, czarny bez, majeranek). Król Franciszek I Walezjusz posiadał swój indywidualny przepis: zwłoki w formie sypkiej łączył z rabarbarem.

Z mumii przygotowywano również maści na stłuczenia. W tym wypadku ciała gotowano i do celów medycznych wykorzystywano wytopiony tłuszcz.

Poproszę sproszkowaną rękę. Będzie maść na lumbago!

Poproszę sproszkowaną rękę. Będzie maść na lumbago!

Medykamenty powstałe na bazie ciał mieszkańców starożytnego świata miały wiele zastosowań. Angielski filozof Francis Bacon zachwalał ich zdolność tamowania krwi. Natomiast botanik niemieckiego pochodzenia, Adam Lonicer, rekomendował stosowanie mumii w przypadkach: ukąszenia skorpiona, dolegliwości ze strony układu moczowego, hipochondrii, czy krwotokach.

Oczywiście do przyrządzenia leków należało postarać się o odpowiednie mumie. O tym jak wybrać najlepszą wspomina w swojej rozprawie medycznej z 1694 roku Pierre Pomet:

Niepozorny bitumin. Ta ropopochodna substancja była uważana za wyjątkowo skuteczny lek.

Niepozorny bitumin. Ta ropopochodna substancja była uważana za wyjątkowo skuteczny lek.

Powinna być czarna, bez piasku, musi także wydzielać przyjemną woń – nie zapach smoły czy żywicy, lecz spalenizny. (cyt. za: J. Molenda, „Mumie. Fenomen kultur”)

Wyprawy po cenny towar i droga na skróty

Szesnastowiecznych mieszkańców europejskich miast ogarnęła prawdziwa mumiomania, a proszek sporządzony ze zmumifikowanych szczątków stał się najmodniejszym lekarstwem. W związku z tym każdy ówczesny, szanujący się aptekarz musiał go mieć na swoim składzie.

Duży popyt na ten ekscentryczny medykament sprawił, że wielu śmiałków z Europy nie zawahało się przed niczym, aby w kraju faraonów zdobyć pożądany towar.

Ten artykuł ma więcej niż jedną stronę. Wybierz poniżej kolejną, by czytać dalej.

Strony: 1 2

Powiedz innym co myślisz:

Paulina Reperowicz - Dziennikarka i historyk sztuki. Interesuje się przedinkaskimi kulturami Ameryki Południowej oraz sztuką okresu secesji.

Okupacja
Komentarze do artykułu (3)

Dodaj swój komentarz:

Dodaj komentarz


Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu e-mail, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.
Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.

Nasze wydawnictwo

W mrokach średniowiecza Polską rządziły kobiety. I były piekielnie skuteczne

rycheza

Ich ambicja pozwoliła zbudować imperium. Ich duma unicestwiła królestwo. Bezkompromisowa opowieść przywracająca godność najważniejszym kobietom w dziejach polskiego średniowiecza. Już dzisiaj kup „Damy ze skazą” z autografem autora!

2 listopada 2016 | Czytaj dalej...

Damy ze skazą. Bez nich nie byłoby Polski

zapowiedz2-miniatura

Silne, bezwzględne i żądne władzy. Oto historia kobiet, które nie czekały bezczynnie, co przyniesie los. To właśnie one sprawiły, że początki państwa polskiego wyglądały tak, a nie inaczej. Poznaj „Damy ze skazą”, bohaterki naszej najnowszej książki, którą wydajemy wspólnie ze Znakiem Horyzont.

30 października 2016 | Czytaj dalej...

Epoki

Kategorie

Facebook


Polecamy

Imperium

Czy wiesz że...

Folksdojcze-miniatura-kolor
…mimo że blisko dziewięćdziesiąt procent Ślązaków w czasie II wojny światowej było wpisanych na volkslisty, to jedynie osiem tysięcy osób posiadało legitymację NSDAP?

wiercenie
…w latach 30. XX wieku w ogrodach watykańskich stanęła wieża radiowa będąca wówczas najsilniejszym nadajnikiem na świecie? Nazwano ją „palcem papieża”.

droguant_ses_disciples
…asasyni wcale nie dokonywali swoich akcji pod wpływem haszyszu? Ten narkotyk sprawiłby raczej, że zamachowiec nie trafiłby na miejsce, nie wspominając już o trafieniu w cel…