Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Gwałt i mamona. Jak naprawdę wyglądał podbój Jerozolimy przez Saladyna?

W historii krucjat utrwaliło się ścisłe wyobrażenie o dwóch podbojach Jerozolimy. Krzyżowcy bezwzględnie skąpali miasto we krwi, kiedy zajęli je w 1099 roku. Saladyn w 1187 roku miał natomiast zachować się zupełnie cywilizowanie i zagwarantować ludności bezpieczne opuszczenie domów oraz przemarsz na wybrzeże. Nawet w Europie krążyły później legendy o jego wyrozumiałości. Oczywiście w historii nic nie jest czarno-białe. W rzeczywistości Saladyn podszedł do zajęcia Jerozolimy w zupełnie… biznesowy sposób.

Saladyn – sułtan Egiptu i Syrii (1174–1193), założyciel dynastii Ajjubidów – nie był człowiekiem szczególnie brutalnym ani popędliwym. Miał natomiast, jak każdy wojujący władca na dorobku, spore potrzeby finansowe. Kiedy w jego ręce dość niespodziewanie wpadło najbogatsze i najważniejsze miasto chrześcijan w Ziemi Świętej, momentalnie dostrzegł szansę na zarobek.

Zdobycie Jerozolimy stało się dla Saladyna doskonałą okazją do zarobienia ogromnych pieniędzy z okupu, który musiał zapłacić każdy chrześcijanin chcący opuścić miasto.

Zdobycie Jerozolimy stało się dla Saladyna doskonałą okazją do zarobienia ogromnych pieniędzy z okupu, który musiał zapłacić każdy chrześcijanin chcący opuścić miasto.

Muzułmańskie flagi zawisły nad Jerozolimą 2 października 1187 roku. Wtedy też Saladyn nakazał ustawić przy każdej bramie straże i urzędników odpowiedzialnych za ściąganie okupu. Jak wyjaśnia Piotr Solecki, autor nowej biografii Saladyna, całe miasto zostało wzięte do niewoli, z której każdy mógł się wykupić, jeśli tylko miał pieniądze (s. 133). Tym samym każdy z  tysięcy pojmanych mieszkańców Jerozolimy dostał rachunek do zapłacenia. W wielu przypadkach najwyższy w swoim życiu.

Saladyn zachował się jak na wprawnego biznesmena przystało: ustalił odpowiedni cennik i przystąpił do negocjacji z pokonanymi. Każdy kto w przeciągu miesiąca nie opłaci okupu miał zostać sprzedany w niewolę. Początkowo sułtan życzył sobie 20 złotych monet (bezantów) za każdego mężczyznę, 10 za kobietę i 5 za dziecko, o czym pisze Jean Richard w książce „The Crusades”. Sumy iście astronomiczne!

Czy wiesz, że ...

...średniowieczni Polacy nie zdawali sobie sprawę ze śmiertelnego zagrożenia dla zdrowia, jakim było spożyciu sporyszu. Znalezione okazy zbożowych kłosów razem z kłosami z zarodnikami splatano w bukiet, który umieszczano u sufitu chaty, aby w porze siania zbóż te właśnie nasiona wysiać pierwsze.

...jednym z najbardziej intratnych zawodów w średniowiecznej Polsce było aptekarstwo? XIV-wiecznych farmaceutów stać było np. na nieruchomości w mieście czy rozkręcenie dochodowego handlu saletrą.

...w średniowieczu uważano za ryby wszystkie zwierzęta żyjące w wodzie, w tym m.in. walenie i morświny? Te ssaki ze względu na walory smakowe zyskały nawet miano "ryb królewskich".

...święta Jadwiga śląska znalazła nietypowe zastosowanie dla wody, w której obmywały nogi mniszki? Mianowicie polewała nią swoją twarz i głowę, a w dodatku urządzała w niej kąpiel dla... swoich wnucząt!

Komentarze (31)

  1. Członek redakcji | Autor publikacji | Kamil Janicki Odpowiedz

    Witam, rzeczywiście można się przeziębić. W końcu mamy zimę i trzeba uważać :). Ale poza tym niestety nie ma Pani racji. Jak zawsze dziękujemy za uwagi (jak każdy popełniamy błędy), ale to akurat błąd nie jest. Polecam słownik poprawnej polszczyzny PWN, hasło „przeciąg”, znaczenie drugie: „pewien okres czasu”. Abstrahując od tego, która forma jest estetyczniejsza, dodam tylko, że „w przeciągu” jest zupełnie powszechnie używane w prasie i książkach. Polecam rzucenie okiem do Narodowego Korpusu Języka Polskiego: //nkjp.pl/poliqarp/nkjp-full/

  2. Członek redakcji | Autor publikacji | Redakcja Odpowiedz

    Komentarze z naszego profilu na Facebooku (http://www.facebook.com/ciekawostkihistoryczne):

    Artur Kornel Reichel: Niestety większość postaci historycznych pokazanych jest albo z najlepszej, albo z najgorszej strony, wszystko zależy od upodobania kronikarzy, czy też autorów ich biografii. Moim zdaniem książka Piotra Soleckiego ukazuje Saladyna w sposób …

    Ciekawostki historyczne: Myślę, że na miejscu byłby tu nawet szerszy wniosek. Przykład Saladyna pokazuje ogółem jak ważny był aspekt finansowy w przypadku przejmowania władzy przez nową dynastię, grupę, frakcję itd. Bynajmniej nie tylko w państwach muzułmańskich.

    • Wojtek Odpowiedz

      Taki błąd obnaża wartość słownika. Bez sprawdzania obstawiam, że to nie PWN i nie RJP takie formy zaleca.

  3. Olga Odpowiedz

    Zaiste niezlą hucpą jest zjedynie słusznietłumaczyć intencje działań ludzi zyjących hohohoho temu.
    Książka J.Richarda jest dosyć tendencyjna, ale na szczeście niezbyt znacząca.

  4. Gabrie Odpowiedz

    Herakliusz nie uciekł sam. Dostał od Saladyna 500 jeńców.
    Co do Baliana, to ciekawe czym mógł się kierować wykupując jeńców, pewnie miłosierdziem ? Otóż nie. Balian byl prgmatykiem. Dobrze wiedział, że po odejściu z Jerozolimy może być ciężko, więc warto mieć zwolenników w poźniejszej wlace o nową pozycję.
    Saladyn mimo wszystko był władcą o wiele bardziej cywilizowanym, niż większość europejczyków. Relacja muzułmanian z targu niewolnic teog nie zmienia. Kobieta była w tamtych czasach towarem. I w Europie i na Wschodzie. Trudno poza tym przypuszcać by Saladyna zajmowały szczegoły działan jego ludzi.
    On zrobił swoje, zdobył Jerozolimę, uwolnił od Europejczyków, przywrócił wolnmość religijną w obrębie miasta. Mógł ich wszystkich wyciąć w pin i nikt by się nie zdziwił. Tak robili Krzyżowcy. Mógł i Saladyn. Finanse na pewno były kwestią nie do pogardzienia, ale nie oszukujmy się – zdobywając Jerozolimę i jej skarbiec Saladyn mógł mieć w nosie groszaki za poszczegolne wykupy.
    Nie mogl uwolnoic ich ot tak sobie. To nie leżalo w zxwyczaju wojennym. Od zawsze jencow sie wykupowalo, po obu stronach. Nie bylo w tym nic dzinwego. I nie chodzilo o zarobek ale zasadę. Jeniec wykupiony byl prawdziwei WOLNY. Jego zdobywca nie mogl juz zmienic zdania, wykup byl gwarantem. Tak trudno to pojąc ?

    • gregorian Odpowiedz

      Niewiele wiem o Saladynie, ale widać od razu że Gabrie pisze logicznie, sensownie i rozsądnie. Szkoda, że na wszelkich forach (włącznie z tym) mało jest komentarzy o których można to napisać.

    • DUST DEVIL Odpowiedz

      Masz prawie rację. Ale musisz wiedzieć, że gdyby szturmem wziął miasto to zarobiłby o wiele mniej. Dlaczego? Ponieważ jego żołnierze rozgrabiliby bogactwo, a z tego co mi wiadomo łup dla żołnierza to jak kość dla psa – nawet własnego pana w rękę ugryzie kiedy spróbujesz po nią sięgnąć ;)

  5. wowussioskospecjalistaoddeptaniakapusty Odpowiedz

    to ludzie tworzą historyczne czasy,a ten czas tworzy ludzi.nic nie zmyje hańby tzw wypraw krzyżowych. historia należy do tego,kto ją pisze

  6. Funio Odpowiedz

    @wowu coś tam…
    No proszę, według jedynie słusznej lewackiej historiografii jedynie chrześcijanie są źli! Co prawda rasiści i naziści (jak ja) twierdzą, że idea krucjat powstała jako odpowiedź na prześladowania chrześcijańskich pielgrzymów do Ziemi Świętej. Ale co tam, muzułmanie są spoko, nawet jak ucinają głowy niewinnym ludziom, bo jest to oznaką ich tożsamości kulturowej… :)

      • Anonim Odpowiedz

        Proponuje poczytać trochę fragmentów z Koranu. Przypominam, że Jezus był pacyfistą, a Mahomet dowodził wojskiem, rabował karawany, nawoływał do nienawiści i wojny, miał seksualne niewolnice i 9 letnia żonę, a kobiety kazał traktować jak własne pole., Niewiernym nadawano status dhimmi, czyli ludzi 2 kategorii, do dzisiaj tego określenia nie zniesiono. Muzułmanie określają wieki sprzed Islamu jako ciemne. Dodatkowo w Islamie obowiązuje chronologia, czyli to co Mahomet ustalił pod koniec swojego życia, jest ważniejsze niż na początku. Wiele pokojowych sur usunięto z Islamu., Jedna z końcowych sur, która jest w Koranie to Sura Miecza, wiadomo o czym mówi.

  7. Funio Odpowiedz

    No proszę, a Ludwik Stomma, guru lewackiej ,,historiografii”, pisze w ,,Historiach niedocenionych”, że Arabowie pamiętają krucjaty do dziś, oraz że (cytuję z pamięci) ,,krucjaty zrodziły Osamę Bin-Ladena”. Ubolewa też, że ,,cierpią na tym Żydzi”. Ech, na czym też biedni Żydzi nie cierpią… Odszkodowania szykować, please…

  8. Funio Odpowiedz

    Ups, sorry! Powyższy komentarz miałem umieścić pod sąsiednim artykułem ,,Zapomniana historia krucjat”. Tutaj to trochę ni w pięć, ni w dziewięć… Proszę wybaczyć, bylem po kielichu, co jest przecie rzeczą ludzką… Jakby tak Najjaśniejsza Moderacja przeniosła, byłbym dźwięczny. Zrobiłbym to sam, ale chyba nie ma takiej możliwości…

    • Ciotka Odpowiedz

      Funio, boj sie Boga! Prof Ludwik Stomma to akurat zaden „lewak” – w mlodosci komunie niezle za skore zalazl (napewno bardziej nizli ty i/czy twoj tatus), miano go internowac wprost z Kongresu Kultury Polskiej, ale udalo mu sie wlasnie wprost z tego Kongresu wyjechac do Francji, gdzie mial zaklepane stypendium na Sorbonie; w przeddzien 13 grudnia.:).
      A ze Stomma „od zawsze” lubil puszczac rozne kontrowersyjne i slabo sprawdzone „kwiatki” to inna sprawa, ale i z tymi „kwiatkami” to jeden z najbardziej intelektualnie inspirujacych humanistow polskich, a moze lepiej polsko-francuskich, bo o ile wiem poza „lewackim” KUL zaden polski uniwersytet nie chcial go przytulic. I tak zostal wykladowca Sorbony i paru innych uczelni francuskich.
      A i jego optyka jakas taka zadziwiajaco ZACHODNIA. – pewnie z tego powodu w polskich i „lewackich”, i „prawackich” ramkach sie nie miescil.
      Coz, widac dla polskich „prawakow” twojego pokroju caly swiat to „lewaki”, tylko ty jeden „prawak”. Istne poglady wariata, dla ktorego caly swiat zwariowal, tylko on jeden pozostal przy zdrowych zmyslach.:)))

      • Ciotka Odpowiedz

        Nie komentowalam cie dotad, bo nie lubie sie kopac z koniem, ale nurtuje mnie po wszelkich znanych mi twoich postach jedno uporczywe pytanie: czy dla polskiego „prawaka” wszystko to, co spoleczne, pro-spoleczne, „social”, to od razu SOCJALIZM, a moze nawet i „komuna”, he?
        Tacy jak ty z najlepszej idei chadeckiej potrafia zrobic gowno – widac polskie „prawactwo” to jakas wykopaliskowa endecja, a moze i znacznie gorzej, bo… zwyczajna ego- i ethnocetryczna glupota, skryta za politurka powierzchownego oczytania.:)

  9. Członek redakcji | Redakcja Odpowiedz

    Komentarze z naszego profilu na Fb http://www.facebook.com/ciekawostkihistoryczne:

    Ewa K.: Nihil novi, materiał z I roku studiów…

    Ciekawostki historyczne: Droga Ewo, pamiętaj, że nie każdy studiował historię . Postrzeganie Saladyna kształtują nie podręczniki (w szerokim zakresie), ale filmy gdzie przedstawia się go często niemal jak świętego.

    Konrad K.: Niezły wódz, i zarazem obdarzony niemałym talentem w zakresie przedsiębiorczości, ok artykuł

    Grzegorz S.: To w tym konflikcie jedynymi złymi nie byli ciemni zacofani Chrześcijanie? Właśnie wywróciliście światopogląd wszystkich wielbicielu Królestwa Niebieskiego i Arna…

    Marcin L.: Tylko ignoranci historyczni będą pier*** o ZŁYCH, BARBARZYŃSKICH KRUCJATACH.

    Grzegorz S.: Ty mi tu barbarzyńców nie obrażaj. Barbarzyńcy na wyprawy się nie pchali (… bo w ziemi świętej piwa nie było;P)

  10. maryy Odpowiedz

    Tyle, że w porównaniu z rzezią w mieście, dokonaną przez Franków z 1099 r i tak to zdobycie Jerozolimy przez Saladyna było w miarę cywilizowane, rzecz jasna, że za odpowiednią kwotę.

  11. maryy Odpowiedz

    A co zrobili krzyżowcy w Maarat al-Numaan podczas pierwszej wyprawy? Wymordowali ludność wbrew wcześniejszym zapewnieniom o zaoszczędzeniu im życia, a potem zjedli (kannibalizm)

  12. Anka Odpowiedz

    Co to ma być za stek bzdur? Autor chyba nie wie kompletnie o czym pisze – albo wybiera fakty aby przedstawić je tak, jak jemu to odpowiada, co jednak nie odpowiada prawdzie. Dajmy na to patriarcha Herakliusz – on nie okupił się mnóstwem kosztowności, tylko zabrał wozy z mnóstwem kosztowności i wyjechał, a mógł za te kosztowności wykupić właśnie ludzi. Autor chyba przeczytał jedną książkę i to niedokładnie i na tym zbudował ten pożal się Boże artykulik.

  13. Członek redakcji | Agnieszka Odpowiedz

    btw Balian nie tylko był arystokratą, ale i bliskim krewnym chrześcijańskich królów Jerozolimy :)

  14. de Lorion Odpowiedz

    Saladyn wielokrotnie mordował wziętych do niewoli jeńców: chrześcijan i muzułmanów którzy stali mu na drodze do władzy. Wspomina o tym zarówno muzułmański Baha ad Din ibn Shadad oraz np. Chrześcijański Wilhelm z Tyru czy Itinerarium Regis Ricardi. Dopiero gdy Balian zagroził zniszczeniem Meczetu na Skale i fanatyczną obroną Jerozolimy do ostatniego mieszkańca, wtedy sułtan zgodził się na wykup mieszkańców. Zrobił to by zyskać pieniądze oraz aby zbudować wizerunek ,,dobrego wujka sułtana”, który trwa do dziś, jest jednak podważany przez współczesną zachodnią historiografię (którą polecam uważniej poczytać) Źródła do tekstu? Gdzie? Ja widzę same opracowania naukowe/monografie…

  15. Nasz publicysta | Redakcja Odpowiedz

    Oto kilka kolejnych komentarzy z naszego profilu facebookowego:
    http://www.facebook.com/ciekawostkihistoryczne/posts/1261527157209274\

    Sebastian K.: Teraz taka moda – mówienia, że Saladyn był taki cacany . Żeby się o tym przekonać, wystarczy obejrzeć ostatnio wyprodukowane, wysokobudżetowe filmy fabularne poświęcone temu tematowi tj. „Królestwo niebieskie” R.Scotta oraz „Templariusze. Miłość i krew” – europejska hiperprodukcja.

    Tomasz N.: Prawda jest taka ze Salladyn jako z nielicznych wodzow byl cywilizowany w porownaniu do krzyzowcow ktora ta dzicz mordowala sie miedzy soba i doprowadzila prawie do upadku Bizancjum

    Fernando G.: Co tu duzo gadac i Saladyn i Krzyzowcy grali w tej samej lidze…

  16. Bron Odpowiedz

    To oświeceniowa/lewacka propaganda stworzyła taki wizerunek złych Krzyżowców i dobrych muzułamnów. Otórz było dokładnie na odwrót, o czym mało kto pamięta. Dziękuję, za ten artykuł. Może ktoś z czytelników uświadomi sobie, że ekspansja islamu nigdy się nie zakończyła i na naszych oczach dzieję się to co widzieli Krzyżowcy i przeciwko czemu stanęli do walki.

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.